Trong hệ thống giàn giáo ống tuýp, cùm khóa giáo chính là chiếc khớp liên kết các thanh ống thành một khối thống nhất. Hiện tượng cùm khóa giáo bị trượt trong quá trình thi công hoặc đổ bê tông là một lỗi kỹ thuật cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến hậu quả sập đổ cục bộ toàn bộ hệ thống giàn giáo. Dưới góc nhìn cơ khí và kỹ thuật công trình, hiện tượng trượt cùm này xuất phát từ những nguyên nhân mấu chốt sau đây.
Nội dung chính
Nguyên nhân cơ khí từ bản thân cùm khóa giáo
Chất lượng chế tạo của cùm quyết định đến 60% lực ma sát giữ ống thép. Nhiều loại cùm “hàng chợ” trôi nổi trên thị trường thường gặp phải các lỗi sau:
Ren bu-lông bị mòn hoặc rơ nấc
-
Hiện tượng tuôn ren: Qua nhiều lần vặn siết bằng máy hoặc bằng tay công, các bước ren trên bu-lông và đai ốc (tán) bị mòn vẹt. Khi thợ siết lực mạnh, ren bị trượt nấc nên không thể ép chặt ngàm cùm vào ống thép.
-
Bu-lông bị giãn: Thép làm bu-lông kém chất lượng, sau một thời gian chịu lực ép lớn sẽ bị giãn dài ra, làm giảm lực kẹp định vị theo thời gian.
Ngàm cùm bị biến dạng hoặc mất ma sát
-
Ngàm bị loe: Khi cùm bị va đập hoặc siết quá lực ở các công trình trước, phần ngàm hình bán nguyệt ôm ống thép bị biến dạng, không còn độ bo tròn hoàn hảo 360 độ để ôm khít ống.
-
Bề mặt ngàm bị láng bóng: Một chiếc cùm khóa giáo chuẩn phải có các đường gân nổi ở mặt trong để tăng ma sát. Nếu các đường gân này bị mòn phẳng, hoặc cùm bị dính đầy dầu mỡ, chất tách khuôn mà không được vệ sinh, lực ma sát trượt sẽ giảm mạnh, khiến cùm dễ dàng trượt dọc theo thân ống đứng khi chịu tải.
Nguyên nhân từ quy trình lắp dựng và thói quen thi công
Dù cùm có tốt đến mấy nhưng nếu tay nghề và ý thức của thợ lắp dựng kém thì hệ thống vẫn dính lỗi như thường.
Thợ siết không đủ lực lực
-
Siết bằng tay qua loa: Nhiều thợ phụ khi lắp giằng giáo chỉ vặn tay hoặc dùng khóa vòng siết hờ hờ vài vòng cho có lệ mà không dùng lực ép kịch sàn. Khi bê tông tươi dội xuống, lực rung nén sẽ làm cùm tuột ngay lập tức.
-
Lỗi súng bắn bu-lông hết pin: Hiện nay thợ thường dùng súng siết pin để tăng tốc độ. Nếu súng bị yếu pin, lực siết ngắt sớm (không đạt mô-men xoắn tiêu chuẩn từ 40 – 50 Nm), đai ốc nhìn thì tưởng chặt nhưng thực chất ngàm vẫn bị rơ.
Sử dụng sai quy cách ống tuýp giàn giáo
Cùm tiêu chuẩn tại Việt Nam được thiết kế để khóa ống phi 48mm. Nếu nhà thầu trà trộn các loại ống giàn giáo giá rẻ, ống gầy phi 42 hoặc ống có độ dày vách quá mỏng (dưới 1.4mm), khi siết chặt, vách ống thép sẽ bị móp lõm vào trong thay vì tạo lực phản hồi, khiến liên kết bị lỏng lẻo và dễ trượt.
Giải pháp kỹ thuật triệt tiêu hiện tượng trượt cùm tại công trường
Để bảo vệ cho công trình và anh em thợ thầu, kỹ sư giám sát cần siết chặt quy trình kiểm soát vật tư bằng các biện pháp thực tế sau:
-
Sử dụng cùm mạ kẽm có nguồn gốc rõ ràng: Ưu tiên chọn loại cùm đúc mạ kẽm. Lớp kẽm không chỉ chống rỉ mà còn tạo độ nhám bề mặt rất tốt, tăng hệ số ma sát giữa cùm và ống tuýp.
-
Loại bỏ thẳng tay cùm lỗi khi nghiệm thu: Trước khi cho lắp dựng, thủ kho và giám sát phải loại ra các con cùm bị lờn ren, bu-lông bị rơ hoặc ngàm đã móp méo. Đừng tiếc vài ngàn lẻ một con cùm để rồi phải trả giá bằng cả công trình.
-
Kiểm tra xác suất bằng cờ-lê lực: Sau khi thợ lắp xong hệ giáo, kỹ sư nên cầm cờ-lê lực đi bộ bộ kiểm tra ngẫu nhiên một vài nút thắt liên kết quan trọng. Nếu phát hiện mô-men siết không đạt, bắt buộc thợ phải đi rà soát và siết lại toàn bộ hệ thống.
-
Bổ sung cùm phụ chống tuột: Tại các vị trí cốt tải trọng nặng, ngoài con cùm chịu lực chính, anh em nên bắt thêm một con cùm phụ ngay phía dưới sát sạt để làm bệ đỡ chặn đuôi, triệt tiêu hoàn toàn đường trượt của cùm chính.
Tóm lại, hiện tượng cùm khóa giáo bị trượt tuy nhìn qua chỉ là lỗi vặt của một vài con ốc, nhưng trong kết cấu giàn giáo ống tuýp, một nút thắt bị tuột sẽ kéo theo hiệu ứng domino làm mất ổn định toàn hệ thống. Hãy luôn nhớ rằng an toàn giàn giáo được tích lũy từ những chi tiết nhỏ nhất. Giám sát kỹ lưỡng chất lượng cùm và lực siết của thợ chính là cách tốt nhất để giữ cho công trình luôn vững chãi, an tâm băng băng về đích.
CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ XÂY DỰNG QUANG MINH HƯNG
MST: 1101916231
Địa chỉ: Số 339A, đường Mỹ Hạnh, ấp Chánh, xã Đức Lập Hạ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, Việt Nam
Điện thoại: 0908 057 729
Website: quangminhhung.com
Email: quangminhhung.co@gmail.com
